Cinsel Saglik ve Ureme Sagligi



	Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı CSÜS

	EVLİLİK VE EVLİLİKTE İLETİŞİM Birliktelik, birbirine sahip olma ve birbirine ait olma duygusu, yakınlık, can yoldaşlığı istemek, anlaşılmak, kendi düzenini kurmak, cinsel doyum sağlamak ve çocuk sahibi olmak gibi öğeler evliliğin oluşmasında önemlidir. Bu amaçla; iki kişinin yasal olarak ve yasanın koruma ve güvencesi kapsamında, birlikte oluşturduğu kuruma evlilik denir. Evliliğe ilişkin düzenlemeler,Türk Medeni Kanunu’nda yer almaktadır. Evliliklerin, cinsel doyumla mutlu bir yaşam sürmede, çocuk sahibi olmakla toplumun devamlılığını ve geleceğini sağlamada önemli işlevi bulunmaktadır. Belki ömür boyu sürecek bu güzel birlikteliğin sıkıntıya dönüşmemesi için anlaşmazlıkların önlenmesinde iletişimin payı büyüktür. Toplumda insanlar arasındaki ilişkilerde tartışma, kavga ve buna bağlı bir çok sorunun temelinde olduğu gibi çiftler arasındaki uyuşmazlıkların temelinde de iletişimsizlik ya da sağlıksız iletişim bulunmaktadır. Sağlıklı iletişimin temin edilmesinde karşılıklı güven, hoşgörü, özveri ve empati uyulması gereken en temel değerlerdir. Evlilik sürecinde ortaya çıkan çeşitli sağlık sorunlarına, ekonomik sorunlar, toplum baskıları ve diğer olumsuzluklarla birlikte cinsel sağlık ve üreme sağlığı konusunda bilgisizlik de eklenirse, aile yaşamı zarar görmeye başlar. Bunu önlemek; bilinçli, bilgili ve mutlu çiftlerin elindedir. Bu kitapçığın, evlilik öncesinde ve evlilik sürecinde kötü deneyimler yaşamadan önlem alınmasına ve doğru kararlar verilmesine katkı vereceği düşünülmektedir. Mutlu bir evlilik ve bununla birlikte, sağlıklı nesiller yetiştirmek amacıyla hazırlanmış,*“Evliliğe Hazırlık Rehberi”* niteliğinde olan bu kitapçıktan yararlanabilirsiniz. *Evlilik öncesi* göz önünde bulundurulması gereken noktalar; •*Sağlık yönünden hekime muayene olun!* •Vücudunuzu tanıyın, cinsel sağlık ve üreme sağlığı konularında bilgilenin •Gebelikten korunma yöntemlerini öğrenin. •Akraba evliliklerinde daha sık görülen kalıtsal hastalıklar yönünden danışmanlık alın. Gerekli görülmesi halinde, genetik test yaptırın. •Kan grubu tayini yaptırın. Kan uyuşmazlığınızın olup olmadığına göre, gebelik öncesinde ve gebelik döneminde, hekiminizin önerilerini alın. •Eğer kuşku duyuluyorsa, cinsel yolla bulaşan hastalıklar yönünden kontrol olun ve önlem alın (AIDS, Hepatit B, frengi vb.). •Özürlü çocuk doğumuna neden olacak faktörlere karşı önlem alın. •Kendinizde olabileceğini düşündüğünüz sağlık sorunlarınız için muayene olun.

	KADIN KİTAPÇIĞI / 5



	Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı CSÜS

	•Ailenizin yaşamı için, evde ve çevrenizde oluşabilecek kazalara doğru yaklaşabilmek için ilkyardım eğitimini almanız yararlıdır. •Gereksinim duyduğunuzda; uzmanlardan sağlık ve hukuk danışmanlığı almanız yerinde olur. *Evlilik sürecinde* göz önünde bulundurulması gereken noktalar; •Evlilik, cinsel sağlık, üreme sağlığı ve çocuk sağlığı konularında bilgilenin. •Birbirinizin ve ailelerinizin bireysel inançlarına, farklı kültürel davranışlarına hoşgörülü yaklaşın. •Halen uygulanan ve size yanlış gelen adet, gelenek ve görenek gibi kültürel farklılıklara karşı doğru tutum geliştirmeye özen gösterin. •Gelir düzeyinize göre, harcamalarınızın önceliğini belirleyin. •Eşinizin rızası doğrultusunda, cinselliğinizi daha mutlu ve daha özgür yaşamanın yollarını arayın. •Cinselliğinizi istismar ve çıkar amacıyla hiç kimseye karşı kullanmayın ve kullandırmayın. •Eşinizle birlikteliğinizde karşılıklı saygı ve sevgiyi koruyun, hoşgörülü ve özverili davranın. •Anne ve babanızı önemseyin, ancak eşinizle ilişkinizi bozacak duruma getirmeyin. •Cinselliğinizi eşinizle konuşun, paylaşın, birlikte öğrenin. •Cinsel sağlık ve üreme sağlığına ilişkin haklarınız olduğunu bilin ve öğrenin. •Gereksinim duyduğunuzda kullanacağınız gebelikten korunma yöntemleri konusunda danışmanlık alın, kullanacağınız yönteme eşinizle birlikte karar verin. •Sahip olacağınız çocuk sayısına ve zamanına birlikte karar verin. •18 yaşından küçük, 35 yaşından büyük iseniz gebe kalmanız riskli olabilir. Gebelik arasındaki sürenin en az 2 yıldan fazla olmasına özen gösterin. Bu kitapçıkta, yukarıdaki genel önerilere yönelik, kısa bilgi verilmiştir. Ancak, daha ayrıntılı bilgiye gereksinim duyulması halinde uzmanlara danışılabilir. GERDEK GECESİ Gerdek gecesi; insanların yaşamında, önemli yeri bulunan, özel; sevginin ve mutluluğun paylaşıldığı ender anlardandır. •Eşler birbirini ilk geceye psikolojik olarak hazırlamalıdır. Aceleci ve zorlayıcı olun-mamalıdır. •İçten, nazik, hoşgörülü ve sevgiyle yaklaşılmalıdır. •İlk birliktelik için karşılıklı rıza gözetilmelidir. Stres ve yorgunluk nedeni ile çiftler ilişkiye hazır değillerse, ilk ilişki ertelenebilir.

	6 / KADIN KİTAPÇIĞI



Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı CSÜS

•İlk geceden gebe kalınması istenmiyorsa, evlilik öncesi danışmanlık alınarak etkili bir korunma yöntemi kullanılmalıdır. •Bir sorunla ve hoşnutsuzlukla karşılaşıldığında, ilişki sayısının fazla olmamasına özen gösterilmelidir. •Eşlerden birinin daha sıkılgan (içe dönük) olması durumunda, aktif (dışa dönük) ve kendine güveni daha iyi olanın hoşgörülü ve içten yaklaşımı ile rahatlama sağlanabilir. •Bazı çiflerde, ilk gecenin stresi ve heyacanına bağlı olarak, erkek cinsel organının yeterince sertleşememesi ya da kadının vajina kaslarının istem dışı kasılması sonucu, cinsel ilişki gerçekleşemeyebilir. Bu durum normaldir. Acele edilmemeli, kaygı ve korku yaşanmamalıdır. Rahat davranarak, bir süre sonra sorun atlatılabilir. •İlk gece ve evlilik mahremiyetinin çiftler arasında kalmasına özen gösterilmelidir. İlişkinin yaşandığını ifade ettiği düşünülen “kanlı çarşaf gösterme” geleneğine kimi yörelerimizde rastlanmasına karşın, bir çok aile giderek terk etmektedir.



KADIN-ERKEK CSÜS HAKLARI CİNSEL SAĞLIK (CS) VE ÜREME SAĞLIĞI (ÜS) NEDİR? Cinsel sağlık, cinselliğin fiziksel, duygusal, entelektüel ve sosyal yönlerinin kişiliği, iletişimi ve aşkı zenginleştirici etkilerinin bileşiminden oluşur. Cinsel bir varlık olarak insanın, yalnızca bedensel değil; duygusal, düşünsel ve toplumsal bütünlüğünü sağlayan, kişilik gelişimi, iletişim ve sevginin paylaşımını olumlu

yönde zenginleştiren ve artıran sağlı	13266268	klılık halidir.

Cinsellik, yaşam boyu sürer; kültürel ve ahlaki faktörlerden etkilenir. Üreme ve cinsel doyum bulmayı içerir. Üreme sağlığı; üreme sistemi, işlevleri ve süreci ile ilgili yalnızca hastalık ve sakatlığın olmaması değil, tüm bunlara ilişkin fiziksel, zihinsel ve sosyal yönden

KADIN KİTAPÇIĞI / 7



	Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı CSÜS

	tam bir iyilik halinin olmasıdır. Üreme sağlığı aynı zamanda, “İnsanların tatmin edici ve güvenli bir cinsel yaşamlarının olması, üreme yeteneğine sahip olmaları, üreme yeteneklerini kullanmada karar verme özgürlüğüne sahip olmaları” demektir. Herkesin cinsel bilgilere ulaşma ve cinsel ilişkiyi, zevk için ya da dölleme amacıyla yaşama hakkı vardır. ÜREME SAĞLIĞI VE CİNSEL SAĞLIK TEMEL KİŞİSEL HAKLARDANDIR! CİNSEL HAKLAR VE ÜREME HAKLARI Üreme ve cinsel hakların bilinmesi, toplumu oluşturan ailelerin daha sağlıklı ve çağdaş olmaları açısından gereklidir. CİNSEL HAKLARIN VE ÜREME HAKLARIN DAYANDIRILDIĞI TEMEL İNSAN HAKLARI 1.Kişilerin yaşamları, üreme ve cinsellikleri nedeniyle tehlikeye atılmamalıdır. 2.Baskı ve şiddete maruz kalmadan, üreme ve cinsel yaşamlarını sürdürebilmeli-dir. 3.Üreme sağlığı hizmetlerini; varsıl-yoksul, kırsal-kentsel, kız-erkek ayrımı yapılmadan, gereksinimi olan herkes eşit olarak alabilmelidir. 4.Cinsel kimlik ve tercihleri doğrultusunda, cinselliklerini başkalarına zarar vermeden, mahremiyetle ve özgürce yaşayabilmelidir. 5.Cinselliğine özgü düşüncelerini özgürce ifade edebilmelidir. 6.Üreme sağlığı ve cinsel sağlık konusunda, eğitime ve doğru bilgiye ulaşabilme-lidir. 7.Evliliğe özgür iradesi ile karar verebilmeli, baskı ve şiddete maruz kalmamalıdır. 8.Doğru zamanda ve istediği sayıda, çocuk sahibi olabilmeye karar verebilmelidir. 9.Üreme ve cinsel sağlığın korunması için, sağlık kuruluşlarından gerekli hizmeti alabilmelidir. 10.Üreme ve cinsel sağlığın korunması ve geliştirilmesi için, bilimsel çalışmalardan yararlanabilmelidir. 11.Cinselliği nedeniyle işkence ve kötü muameleye maruz kalmamalı; şiddet ve istismardan korunabilmelidir. BİRBİRİMİZİ TANIYALIM Kadın ve erkeğin kendi vücudunu ve eşinin vücudunu bilmesi, sağlıklı cinsellik açısından da önemlidir.

	8 / KADIN KİTAPÇIĞI



	Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı CSÜS

	KADIN ÜREME OGRANLARI Kadın üreme organları dış ve iç organlar olarak 2’ye ayrılır. DIŞ ÜREME ORGANLARI 1.Dudaklar; dış ve iç dudaklar olarak iki kısımdır. Yumuşak dokudan oluşmuştur. Dış dudaklar içtekilere göre daha kalıncadır. 2.Klitoris; klitoris ve çevresi, cinsel uyarılma açısından en duyarlı bölgelerdendir. 3.Vajina (Hazne) Girişi; vajinanın en dışa açılan kısmıdır. Vajinanın hemen altında, idrar çıkış deliği ve anüs (makat) bulunur. Üreme organı olmamakla birlikte, üreme organlarının yakınında bulunması, mikrop kapma olasılığı açısından temizliği önem taşımaktadır. Anüsten idrar deliğine ve vajinaya mikrop bulaştırmamak için; teharet önden arkaya doğru yapılmalıdır.



	Şekil…..Kadın İç Üreme Organları İÇ ÜREME ORGANLARI HAZNE (VAJİNA) : Cinsel ilişki ve doğum sırasında bebeğin geçmesini sağlayabilecek genişleyebilen, esnek bir kanaldır. RAHİM (UTERUS) : Rahim, kaslardan yapılmış, içi boş, ters duran armuda benzeyen, bebeğin gelişmesini sağlayan iç üreme organıdır. Kadınlık hormonlarının etkisiyle, iç tabakası her ay gebeliğe hazırlanır. Ancak gebelik oluşmadığında, bu doku adet kanaması olarak dışarıya atılır. Rahmin vajinaya açılan kısmına rahim ağzı (serviks) denir.

	KADIN KİTAPÇIĞI / 9



Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı CSÜS

YUMURTALIKLAR: Rahmin dışında sağına ve soluna yerleşmiş, badem büyüklüğünde iki adet organdır. Kadınlık hormonlarını ve kadın üreme hücresi olan yumurtayı üretirler. TÜPLER (FOLLOP TÜPLERİ): Rahmin üst iki yanında, yumurtalıklarla rahim arasında bulunan içi boş kanallardır. Yumurtanın rahme geçişini sağlar. Yumurtacık hücresinin, sperm ile döllenmesi tüplerde gerçekleşir.

ERKEK ÜREME ORGANLARI ERKEK ÜREME ORGANLARI

MENİ KESECİĞİ
		İDRAD YOLH PENİS	(SEMEN) KESE
			(SEMEN) KESE

Erkek üreme organları, dış ve iç olarak ikiye ayrılır.

DIŞ ÜREME ORGANLARI PENİS: Hem idrar hem meninin dışarı atılmabir g ı sdar.ğlapyeamnl, kas yapılı, kan s ama r-h larından zengin bir organdır. Spermlerin (erkek tohum hücreleri) hazneye atılmasını sağlayan taşıyıcı bir görevi de vardır. Penis uzunluğu değişken olabilir ve penisin cinsel işleviyle boyutları arasında bilinen bir ilişki yoktur HAYA TORBALARI (SKROTUM): Hayaların içinde bulunduğu deri torbadır. İÇ ÜREME ORGANLARI
				7

me
EME	HAYALAR (TESTİSLER): Haya torbaları içinde yerleşmiş, erkeklik hormonu ve erkek tohum hücrelerini üreten organdır. Sağda ve solda iki tane bulunur. Hayalar, ancak vücut ısısından daha düşük sıcaklıkta sperm üretebilir. Bu nedenle vücudun dışında yer almıştır. 10 / KADIN KİTAPÇIĞI



Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı CSÜS

EPİDİDİMİS: Testislerde üretilen döl hücrelerinin (spermlerin) bulundukları bölümdür. TOHUM (SPERM) KANALLARI: Spermlerin testislerden çıktıktan sonra meni keseciğine ulaşmak için geçtikleri kanaldır. Her iki testisin toplayıcı bölümlerinden çıkarak yukarı uzanırlar. Prostatın içinden geçerek idrar yoluna açılırlar. MENİ (SEMEN) KESECİKLERİ: İdrar torbasının yakınında, sperm kanallarına açılan ve spermlerin dışarı atılmak için toplanıp bekledikleri iki küçük keseciktir. Boşalma anında atılan sıvının (meni) bir kısmı bu keseciklerde üretilir. Spermler bu sıvı içinde beslenir ve hareket ederler. PROSTAT: İdrar torbasının hemen önünde yer alan, spermlerin hareketini artırıcı sıvı salgılayan bir organdır. Salgıladığı sıvı, meninin bir bölümünü oluşturur ve cinsel ilişki sırasında kadının haznesindeki ortamı spermlerin hareketine uygun hale getirir.

e erkek ak vücut	İDRAR KANALI, BOŞALTMA Y OLU : Hem idrarın hem de meninin dışarı atıldığı, bir kısmı penis içerisinde yer alan kanaldır. ERKEK TOHUM HÜCRESİ (SPERM)

r.		^E_kE_r^r_o^kr_m^ek^k_oe^l ^e_zk_o^r ⁱle r in t_a^lo_k^e ^rh_bⁱ ⁿ_iu^d m^e_X _b h_d^süⁱ_e^y c^e_Y^trelerinde cinsiyet kromokzroommozuo olarauklu nburir. Xk adb ir de Y kromozomu bulunur. ^s_kK^e_i _sa^,_i _dd_eın_Xⁿd^s _yⁱa^y_a ^e i se, ci^o_rn_.^zs^omiy^le^art kromozomlarının ikisi de X yapısındadır ^s_sY^p_a ^e_hu^r_i _pm^m _o u^h_l _d^ürt_u^ca^r ^e_u h_d ^Yü_a c^k_b ^rr_e^oe_b^ms_e ^oini dölleyen sperm hücresi Y kromozomu^u ^nda ^bebe h^oip^zo ^mo^un ld uğunda bebeğin cinsiyeti ^s_ce^a_i _nr^h_skⁱ_i^p_ye _e^ok_t^l_i^d , X kromozomuna sahip olduğunda bebeğin cinsiyeti kız olur. ^b_bB_a^e _be^beb_de_aⁱ ⁿ_nğ ^c_giⁱnⁿ_e ci ns_eⁱiy_r^d_metin^a_ci_i _n d_iya_eim a babadan gelen spermin kcroinmsoiyoemt k reolimrleor.zomu belirler.




KIZLIK ZARI (HİMEcNns)e Vajina girişine yakın, esnenkse, idnoycuem yba ir mzaak, rikdinıcri.s Bdea inzsaı nlzaran r laermıens ortasında bir ya da iki, bazılarında ise küçük ancak çok ^dd^evelikler bulunur. Adet sırasındaki kanama ve vajinal sıvılar dışarıyi a nse b l u il r i a k d i, abnirb raletriınleır.c nEsenl dilgei rv olsmtekakdulaya b ikri liknstaen,n,b bairzlikıtle arında hiç delik bulunmaz. Bu durumda, ad et ka nam ası d ış arıy a ç ık^aa^vramaz. Kadına özgü vücut gelişimi olmasına karşın,15 yaş^ö ı ^y n ^le a ^si ⁿ k ^e a ^h d ^o a ^,r a^e d ^yi e ^f t g ^er ö ^enre^b m ^ir e ^y y ^a e ^an n ^t ⁿ ç ⁿ oc ^ö u ^ze k ⁿla ^km ^a ^s ⁿ ^a im^mes g ^i; ötürülmelidir. İlk cinsel ilişkide bütün ^ua b^tl^si ü l^ui r ğ ^z.^l ^ub ü ^ku n^a b ^ra o ⁿb z ^,a ⁱ u ^sl^t l^e a oⁿ l r ^ma ar^eak , d a b ^gh ir b^e m i^lrⁱç^kiktar kanama görülür. Bazı k işilerde zarın yapısı gereği

KADIN KİTAPÇIĞI / 11

8



	Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı CSÜS

	ortasındaki deliğin normalden fazla büyük ve kalın olması nedeniyle, zar zedelenmeyeceği için ilk ilişkide kanama olmayabilir. Ayrıca, kız çocuklarının cinsel ilişki dışında beklenmeyen darbe nedeniyle de zarın zedelenmesi söz konusu olabilir. Her kanamasız ilk ilişki için, kadının önceden cinsel birlikteliği olduğu düşüncesi doğru değildir. Görülen hafif kanama, kısa sürede kendiliğinden durur. Ancak ender de olsa fazla kanama görülebilir. Bu durumda hekime başvurulması gerekebilir. CİNSEL FONKSİYONLAR Cinselliğin iki temel işlevi vardır. Birincisi, cinsel doyum yaşamak, ikincisi de insanların üremesi ve neslin devamıdır. Cinsel ilişki, birbirlerine cinsel ilgi ve istek duyan iki insanın, birlikte ürettikleri ve karşılıklı keyif aldıkları, her çeşit cinsel davranıştır. Böylesine hoş, keyif veren bir yaşantının özen gösterilmemesi; mutsuzlukların, istenmeyen gebelik ve hastalıkların ortaya çıkmasına neden olabilir. Buna bağlı olarak daha birçok toplumsal sorunlar görülebilir. Cinsel ilişkiye girme isteği, bireyler için yaşam boyu zaman zaman değişebilir. Eşler arasında istek ve onay söz konusuysa; cinsel ilişki sıklığı ve biçimi için bir sınırlama yoktur. Bireylerin sorun olduğunu düşündüğü pek çok durum, yardım alındığında çö-zümlenebilen, bu konuda bilgisizliğe bağlı olarak farklı beklentilerden oluşan durumlar olabilir. İnsanlar birbirinden farklıdır. Bu fark cinsel yakınlıklarını ifade etme davranışlarında da görülür. Neyin sorun olup, neyin olmadığı kadar, sorunun nedeninin bulunması da, önemlidir. Bu sorunlar, çoğu çiftlerin birlikte, ayrıntılı olarak uzmanlar tarafından değerlendirilmesiyle ortaya çıkarılabilir. Sağlıklı insanlarda; yaşlanma, erkeklerin prostat ameliyatı geçirmesi, kadınların menopoz dönemine girmiş olması, cinsel yaşamı olumsuz yönde pek etkilemez. Eşinizin beklentilerini ve isteklerini önemseyinDOĞURGANLIK, GEBELİK VE DOĞUM Güvenli Annelik Güvenli annelik; kız çocuğuna değer vermeyle başlar. 1. Anneye gebelik öncesi, anne ve bebeğe gebelik, doğum ve doğum sonrası tıbbi bakım ve tedavi hizmetlerinin verilmesi, 2.İstenmeyen ve yüksek riskli gebeliklerin önlenmesi, 3.Gebelik, doğum ve doğum sonrası oluşabilecek risklerin tanımlanması ve önlenmesi 4. Anne ve bebek ölümlerinin azaltılmasına yönelik önlemlerin alınmasıdır. Anne ölümlerinin başlıca nedenleri:

	12 / KADIN KİTAPÇIĞI



	Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı CSÜS

	Ciddi kanama, enfeksiyon (mikrop kapma), gebelik toksemisi (zehirlenmesi), yüksek tansiyon, düşük vb. Yenidoğan ölümlerinin başlıca nedenleri: Doğum öncesi, doğum sırası ve sonrasında yetersiz bakım, enfeksiyon (bebeğin mikrop kapması), doğum travması, oksijensiz kalması, yenidoğan tetanozu vb. Güvenli anneliğin gerektirdiği önlemlerin alınması halinde; anne ve yeni doğan ölümlerinin büyük çoğunluğu önlenebilir niteliktedir. Güvenli annelikte gebelik öncesi sağlık personelinden ya da konunun uzmanlarından danışmanlık hizmeti almak son derece önemlidir. Gebeliğin sağlıklı geçirilmesi açısından muayene ve bilgilenme yararlıdır. Adet Görme Kadınlarda, ergenlik çağında cinsel olgunluğa ulaştıktan sonra, ortalama her 28 günde bir vajinal kanama görülür. Buna “Adet Görme” denir. Bu süre 21 ile 35 gün arasında değişebilir. Vücutta tüm sistemlerde olduğu gibi, üreme ile ilgili olaylar da beyin tarafından yönetilmektedir. Beyinle yakın ilişkide bulunan hipofiz bezi, salgıladığı hormonlarla yumurtalıkları uyarır. Bunun etkisiyle, yumurtalıklardan çıkan bazı hormonlar, rahim iç tabakasının gelişmesinde etkilidir. Ayrıca bu hormonların etkisiyle her ay yumurtalıklardan birinde olgunlaşan yumurta yuvasını çatlatıp yumurtalıktan atılır. Yumurta, tüplerin ucunda bulunan ince uzantılar tarafından tüp içine çekilir. Rahime doğru ilerlerken 24 saat canlı kalır. Bu sırada spermle karşılaşırsa, döllenme gerçekleşir. Bir yandan da kadınlık hormonlarının etkisi ile rahim iç tabakası kalınlaşır ve gebelik için uygun ortam oluşur. Döllenmiş yumurta daha sonra tüplerden rahim içine geçerek rahim duvarına yerleşir. Döllenme olmadığında; rahim iç tabakası birkaç gün içinde gerilemeye başlar ve yumurtanın yerleşmesi için gelişmiş olan rahim dokusu kanamayla birlikte dışarı atılır. Yumurtlama adetten yaklaşık iki hafta önce olur. Yumurtlamadan önceki ve sonraki birkaç gün gebelik için en uygun dönemdir. Adet görme sırasında her iki eşin istemesi halinde cinsel ilişki olabilir. Ancak rahim iç tabakasının kanaması nedeni ile mikrop kapma riski bulunabilir.


	Hijyenik petler, kanamanın miktarına göre 3-4 saatte bir değiştirilmelidir.

	KADIN KİTAPÇIĞI / 13



	Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı CSÜS

	Gebelik - Cinsel ilişki sırasında, kadının haznesine boşalan spermler, rahim içine doğru hareket ederler. Spermlerden yalnızca biri, kadının tüplerinde karşılaştığı yumurtanın içine girerek dölleyebilir. Spermlerin kadın vücudunda yaşama süreleri yaklaşık 72 saat olduğundan, yumurtlama olayından kısa bir süre önceki cinsel ilişkiye ait spermler de yumurtayı dölleyebilirler - Döllenmiş yumurta gelişmeye başlar ve tüplerde ilerleyerek, 5-6 gün içinde rahme gelir, kalınlaşan iç tabakasına yerleşir. Bu tabakaya gömülerek gelişmesini sürdürür. - Yumurtanın döllenmesi ve rahmin içine yerleşmesinden sonra, adet görme kesilir. Bu durum doğumdan sonra emzirme döneminde de bir süre devam eder. Gebelikle ilgili değişiklikler ortaya çıkmaya başlar. Rahim yavaş yavaş büyür. - Bebeğin gelişimi tamamlanıncaya kadar devam eden yaklaşık 280 gün (9 ay 10 gün), sürerek doğumla sonlanır Gebelik Belirtileri Gebelikten şüphelenmeye neden olan ilk bulgu, adet kanamasının beklenen sürede olmamasıdır. Beklenen adetin gerçekleşmemesi durumunda, hekime gidip gebelik testi ile kesinleştirilebilir. Bununla birlikte; <div class="paragraph"